Sosyal Fobi ve Çekingen Kişilik Bozukluğu İlişkisi

Sosyal Fobi ve Çekingen Kişilik Bozukluğu İlişkisi


Sosyal Fobi [SF] bireyin başkaları tarafından yargılanabileceği kaygısını taşıdığı toplumsal ortamlarda mahçup yada rezil olacağı konusunda belirgin ve sürekli korkusunun olduğu bir anksiyete bozukluğudur.Korkular çok sayıda toplumsal durumu kapsıyorsa yaygın sosyal fobi tanısı konur.Çekingen kişilik bozukluğu ise genç erişkinlik döneminde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan toplumsal  ketlenmenin, yetersizlik duygularının ve olumsuz değerlendirilmeye aşırı duyarlılığın olduğu bir kişilik bozukluğudur[APA 1994].Her iki hastalığın temelinde olumsuz değerlendirilmekten korkma vardır.Bu korkular yüzünden kişi sosyal durumlardan kaçar ve sosyal ortamlarda rahatsızlık hisseder.Hastalıkların temel belirtileri benzediği için de zaman zaman tanısal karmaşa görülebilir.

Günümüzde her iki tanının sınıflaması konusunda da psikiyatristler arasında görüş farklılıkları vardır.SF ve çekingen kişilik bozukluğunu araştıran yayınlarda genelde üç alanda tartışma olduğu göze çarpmaktadır.Büyük çoğunluk her iki hastalığın farklı iki hastalık olduğunu belirtmekle birlikte, aynı hastalığın değişik klinik görünümü olduğu, farklı sınıflandırma gerektiği [Yaygın tip SF bir kişilik bozukluğu mudur, yoksa çekingen kişilik bozukluğu anksiyete bozukluğu mudur?] soruları gündemdeki  yerini sürdürmeye devam etmektedir.

DSM-IV her iki hastalığı ayırmak için özellikle iki nokta üzerinde durmuştur.Bunlardan biri anksiyete belirtileridir. Sosyal Anksiyete Bozukluğu(SAB,SF) korkulan durumla karşılaşmanın hemen her zaman  anksiyete doğurduğu ve anksiyetenin duruma  bağlı ya da durumsal olarak yatkınlık gösterilen bir panik atağı biçimini alabilir.Bu belirtiler çarpıntı,titreme,terleme,sindirim sisteminde rahatsızlık, diyare,kas gerginliği,yüz kızarması,konfüzyon gibi belirtilerdir.

Çekingen kişilik bozukluğunda ise anksiyete belirtilerinden çok,kaçınma ve kısıtlanma gibi belirtiler ön plandadır.Bir diğer farklı nokta da kaçınma davranışının nedenidir.

SAB(Sosyal anksiyete bozukluğu, sosyal fobi) olan hastalar belirli bir davranışta bulunduğunda rezil olma,komik duruma düşmekten korkarken,ÇKB`(Çekingen kişilik bozukluğu)nda durum ne olursa olsun reddedilme ya da eleştirilme korkusu ön plandadır.ÇKB`da temelde insanlarla ilişki kurma sorunu, SAB`da ise performans durumlarına özgü bir korku olduğu söylenebilir.Birçok durumdan kaçınan fakat yoğun anksiyete yaşamayan kişide ÇKB,sosyal durumlardan kaçınan fakat,düşük benlik saygısı olmayan kişide SF(Sosyal fobi) tanısını öncelikle düşünmek gerekecektir[APA 1994.]

Tek başınaÇKB görülme oranı:% 1,SAB görülme oranı:% 3-13, KKB ile birlikte SAB eş tanı görülme oranı:% 21-100 olarak  saptanmıştır.SF`de kişilik bozukluğunun varlığını araştıran yayınlarda herhangi bir kişilik bozukluğu eş tanısı görülme oranı % 59 bulunmuş,bununda,% 47`sinin ÇKB olduğu görülmüştür[Marteinsdottir2001].Populasyonda utangaçlık ve sosyal anksiyete görülme oranına bakıldığında ise % 90 gibi yüksek değerler elde edilmiştir.Populasyonda da sık görülen bir belirti olan utangaçlığın şiddeti ile hastalıkların seyrinin değiştiği bildirilmiştir.

Bazı yazarlar SF`nin bir kişilik bozukluğu olduğunu ileri sürmüşlerdir.Kişilik bozukluğu tanısı için,süreğen,aralıksız bir hastalık olması,çocukluk çağı başlangıçlı olması,bir çok alanda işlevselliğin bozulması gereklidir.Özellikle yaygın SF`de de süreğen gidiş olması,çocukluk çağı başlangıçlı olması ve yaşamın tüm alanlarını etkilemesi nedeniyle kişilik bozukluğu olarak sınıflanabileceği ileri sürülmüştür.

Yararlanılan kaynaklar: Anksiyete Bozukluklarında Son Gelişmeler Kitabı,Editör; Prof.Dr. Nesrin Dilbaz

Paylaş

Gelisim Psikiyatri