Fobik Bozukluklar

Fobik Bozukluklar


Fobik bozukluklar, tüm psikiyatrik bozukluklar içinde en sık görülenlerindendir.Özgül fobi, genel nüfusun % 5-10`unu, sosyal fobi ise % 3`ünü etkiler.Tipik olarak çoğunlukta ya da ergenlikte başlar ve sıklıkla kronik bir gidiş gösterir.Özgül fobisi olan pek çok kişi, yaşam alanında korku verici uyaranı öğrenir.Sosyal fobi sıklıkta yetersizliğe neden olur.Fobik bozukluklar, özgül çevresel olaylar ya da deneyimler ile kaygının birleşmesi sonucu gelişebilir.Örneğin;arabaya binme ya da toplum önünde  konuşma gibi deneyimlere eşlik eden duygusal travma fobi oluşturabilir.Bununla birlikte, bu problemleri olan kişilerde bozukluğa neden olan özel bir olay bildirilmemiştir.

Klinik Bulgular

Özgül fobi, gerçek dışı korku ya da sosyal durumdan ziyade tek bir obje ya da durumdan rahatsız olma halidir.Tipik özgül fobiler hayvanlardan korkma[özellikle böcek ve örümcek], doğal afet[fırtına],kan, enjeksiyon, yara ya da yükseklik, kapalı yer, asansör, uçak yolculuğu gibi durumlara karşı gelişir.Birçok insan bu korkusundan alkol alarak yada karşılaşmaktan kaçınarak baş etmeye çalışır; ancak pek mümkün olmaz.Örneğin, böcek ve örümceklerden korkan insanlar tavan arası, bodrum katı ya da dolaplardan kaçınırlar.Ancak karşı karşıya kaldıklarında verdikleri heyecanlı reaksiyonlar ve kaçma hareketleri daha  ciddi problemlere yol açabilir.Uçak yolculuğundan korkan insanlar ise bazı işleri yapamayabilirler.Kan, enjeksiyon, yara korkuları olanlar çarpıntı, tansiyon düşmesi ya da bayılma olarak tepki verirler.

Sosyal fobi, başkaları tarafından gözlendiği zaman şiddetli bir aksiyete olarak ortaya çıkar.Sosyal fobisi olan kişiler yüz  kızartıcı, küçük düşürücü durumda olmaktan korkarlar.Sosyal fobide sosyal görevlerden  kaçınılır ya da bunlara yoğun anksiyeteyle katlanılır.Yaygın fobik durumlar  toplum önünde  konuşmayı, yemek yemeyi,tuvaletleri kullanmayı, başkaları izlerken yazı yazmayı içerir.Bu durumda olan kişiler yaygın sosyal fobiye tahammül ederler ya da tüm sosyal durumlardan kaçarlar.

Ayırıcı Tanı

Çekingen kişilik bozukluğu, sosyal fobiyle sık birliktelik gösterir.Yaygın tip sosyal fobi durumunu, özellikle çekingen  kişilik bozukluğundan ayırt etmek güçtür.Çekingen kişilik bozukluğu patolojik utangaçlıkla pek çok açıdan benzerdir ve DSM IV`te;değişik koşullar altında ortaya çıkan toplumsal baskılanma, yetersizlik duyguları ve olumsuz değerlendirilmeye aşırı duyarlılık olarak tanımlanmıştır.Sosyal fobi gibi, çekingen kişilik  bozukluğunda da sıklıkla ayıplanma ve alay edilme korkusu belirgindir.Buna karşın, sosyal fobide korku sıklıkla performans gerektiren durumlarla sınırlı kalır ve diğer sosyal etkileşimlerde  daha az görülür.Örneğin sosyal fobisi olan bir kişi toplum içinde konuşmayı ve yazmayı çok zor bulabilir ve istemeden dikkatsiz ve plansız bir davranışta yada konuşmada bulunabilir.

Tedavi: İlaçla veya psikoterapiyle yaklaşım bazen birlikte yapılan tedaviler yüzgüldürücüdür.

Sonuçları

Özgül ve sosyal fobiler yaygın olarak görülür ve genellikle iyi gidişlidir.Birçok insanın özgül korku tecrübesi vardır, fakat onunla yaşamayı öğrenmişlerdir.Fobili bir çok insan fobik uyaranla karşılaşmaktan kaçınır.Fobiler bazen işlev kaybına neden olur.Örneğin, toplum içinde konuşma korkusu ya da uçuş korkusu olan bir işadamı, bu korkusunun kendi beceri ve kariyer gelişimini sınırladığının farkındadır.

Yararlanan kaynaklar: Current Psikiyatri Tanı ve Tedavi Kitabı Çeviri Editörleri: Sunar Birsöz, Taha Karaman

Paylaş

Gelisim Psikiyatri