Farkındalık Aşamaları

Farkındalık Aşamaları


 

Farketmek farkındalık nedir?

Peki, neyi farketmeliyiz?

Bilmek farketmek midir?

Hemen değişebilecek miyim?

Farkındalık sezmek, hissetmek, anlamak ve görmenin içsel değişimi tetiklemesidir. Aslında bildiğimiz ya da gördüğümüz bir şeyin, içsel algımıza göre nasıl şekil aldığını anlayabilmektir. Şöyle de diyebiliriz anladığımızı, bildiğimizi zannettiğimiz şeyleri normalize edip farklı bir cepheden bakamazken yeni bir bakış açısıyla değerlendirebilmektir.

Çoğu zanlarımıza inandığımız için farkında olamıyoruz. Örneğin;” anneme çok çabuk öfkeleniyorum. Üstüne ceket al diyor. Öfkeden deliye dönüyorum. Bunda kızacak bir şey yok diyor. Evet, çok öfkeliyim özellikle ona karşı ne söylese batıyor. ,, Öfkeyi hissediyorsunuz ama başka ne hissediyorsunuz acaba? öfkeden de önce. Boğulmuş mu, üzgün mü vs. hissediyorsunuz? O sırada vücudunuzda neler oluyor? Duruşunuz nasıl?

Özellikle şu anda ne oluyor?

O sırada içsel yaşantımız, çevresel yaşantılar ve çevre ile içsel yaşantı arasındaki ilişkileri farketmek. Örneğin bir konuda düşüncelerinizin farkına varıp duygularınızı farkedememek veya o an kendi davranışınızın farkında olup diğerlerinin ne yaptığının farkında olamama durumlarında tam bir farkındalık içinde değilizdir.Tam bir farkındalık içinde olamayınca değişim de gerçekleşemez.

 Farkında olunacak İçsel yaşantılar nelerdir? bedenimdeki duyumlar, duygu,düşünce ve davranışlar, istekler ve  değer yargılarımız..

En zorlandığımız yaşantımız duygu alanında olanlardır. Asıl sorun duyguların farkında olamamak değil de ya duyguları ifade edememek ya da duygu ile beden duyumları, düşünce ve davranışlar arasında bağlantıyı kuramamak veya çevreyle bütünleştirememektir.

Farkındalığının farkında olduğunda bir aydınlanma yaşanır. Yontef’in “aha,, diye tanımladığı şeydir. Beraberinde sorumluluk alabilme, sahiplenmeyi de içerir.

Evet, fark ettim her şey biranda değişecek beklentisi de hiç gerçekçi değildir. Farkındalığın da aşamaları vardır.

Burley farkındalık aşamalarını şöyle tanımlamıştır.

Birinci aşama: Bu aşamada zihinsel düzeyde bir anlama vardır. Örneğin; fazlasıyla kilo artışının olduğunu çok karbonhidrat tükettiğinin ve yememesi gerektiğinin farkındadır ama neyi ve nasıl değiştireceğinin farkında değildir.

İkinci aşama: zihinsel olarak farkedilen durumla ilgili gözlemler başlar. İlk örneğimizden devam eder isek özellikle birileri “artık yediklerine dikkat etsen son günlerde çok kilo almışsın,, dediği dakikalar ya da saatlerde pasta, dondurmadan oluşan büyükçe bir tabak hazırladığını gözlemler. Ama henüz davranışlarının sorumluluğunu üstlenmemektedir.

Üçüncü aşama: artık davranışlarının sorumluluğunu üstlenmeye başlanmıştır. Ancak değişim için hala erkendir. Henüz nasıl değişeceğinin farkında değildir. Fakat farkettim sözcükleri çoğalıp örnekler artmaya başlamıştır.

Dördüncü aşama: Bu aşamada sadece yaptıklarının değil beden duyumlarının, duygularının da farkına varır.

Beşinci aşama: Ortaya çıkan düşünceler, davranışlar, duygular ve yaşananlar olduğu gibi kabul edilir ve sahiplenilir. Tam farkındalık gelişmiştir. Sükûta eriş kabullenme ve sorumluluk alma ile mümkün olur. Bununla beraber alternatifler üretme ve denemeler başlar.

Değişim bu aşamadan sonra farkında olunanları bütünleştirme, kabul etme, sorumluluklarını alabilme ve yeni denemelerle mümkün olacaktır.

 

Uzm.Dr.Funda Güdücü Sağır

 

Paylaş