Bipolar Bozukluklar (İki Uçlu Duygudurum bozuklukları)

Bipolar Bozukluklar (İki Uçlu Duygudurum bozuklukları)

Bipolar bozuklukluklar üç farklı hastalık grubu olarak sınıflandırılabilirler.

  • Bipolar bozukluk 1,depresif episodlarla giden manik episodlardan oluşur.
  • Bipolar bozukluk 2,depresif epizodlarla giden hipomanik epizodlardan oluşur.
  • Siklotimik Bozukluk hipomani ve daha hafif seyreden depresif epizodlardan oluşur.

Çok az sayıda hastada sadece manik epizodlar bulunur.Bipolar bozukluğun kesin nedeni bilinmemektedir.Majör depresyonda olduğu gibi çoğul etkenler-genetik,biokimyasal psikodinamik ve sosyal çevresel-karmaşık bir biçimde etkileşimde bulunur.

  1. Yaşam Olayları:Psikososyal stresler bazen bipolar bozukluğun başlangıcından önce görülebilmekle birlikte yaşam olaylarıyla manik ya da hipomanik epizodun başlangıcı arasında açık bir bağlantı yoktur.
  2. Biolojik Kuramlar
  3. Psikososyal Kuramlar

a.Ateşleme[Kindling].Çevresel etkenler bipolar bozuklukta hastanın yatkınlığını oluşturmaktan çok bu bozukluğun ortaya çıkış zamanını etkiler.Bir diğer deyişle, daha fazla yaşam olayları hastalık epizodlarının daha erken ortaya çıkıp, zaman içinde daha sık aralıklarla görülmesine yol açar.Büyük olasılıkla erken tetikleyici yaşam olayları, sadece daha önce var olan yatkınlığı ortaya çıkarıp bireyi gelecekteki nöbetler için de daha duyarlı ve kırılgan hale getirirler.Bu klinik gözlem kavramsal olarak da ateşleme modeli ile desteklenmiştir.Bu durum özellikle ateşlenme riskinin çok yüksek olduğu daha genç hastalar için büyük önem taşır.

b.yaygınlığı:Bipolar bozukluk için başlıca risk etkenleri olarak kadın olmak, ailesinde bipolar bozukluk bulunmak ve daha üst düzey sosyo-ekonomik sınıftan gelmek sayılabilir.Yaşam boyu yaygınlığın %0.6-1.1 arasında değiştiğini göstermiştir.[Erkeklerde %0.8-1.1 kadınlarda %o.5-1.3].

Bipolar bozukluklar, kadın ve erkekler arasında eşit olarak dağılmakla birlikte, kadınlarda özellikle hızlı döngülü tip başta olmak üzere daha ağır bipolar bozukluk geliştiği saptanmıştır.Yüksek oranda hipotiroidi, antidepresif ilaçların yüksek oranda kullanılışı, üreme durumundaki değişiklikler ve üreme hormonları kadınlardaki hızlı döngülü bipolar bozukluğa yol açan etkenler olarak sayılabilir.Erken başlangıçlı bipolar bozukluk hastaları, daha sık psikotik belirtiler gösterir ve yaşam boyu gelecek içinde daha kötü gidişat gösterirler.Duygu durum bozuklukları sıklıkla mevsimsel bir gidiş gösterirler.Akut depresif nöbetler, ilkbahar ve sonbaharda sık olarak görülürken; mani yaz aylarında ortaya çıkar.İntihar verileri incelendiğinde ilkbahar aylarında en üst düzeye çıktığı ve sonbaharın sonlarında daha az da olsa bir artış yaptığı gözlenir.

Bulgu ve Belirtiler:

Duygu durum, davranış ve bilişsel alanda bozukluklarla ortaya çıkar.

1.Bipolar Bozukluk 1: Nöbetler hızlı bir tırmanışla ani olarak başlar.Olguların %50-60`ında depresif nöbetler, manik nöbetin hemen öncesinde güçlenir ya da manik nöbeti takiben gelişir.Manik nöbetin belirleyici özelliği anormal düzeyde ve sürekli olarak mizaçta bir yükselme aşırı neşelilik olarak tanımlanabilir ve coşku ve iyimserlikten ayırt etmek kolay olmaz. Çevredeki kişilere de bu neşe bulaşabilir.Hastaların mizacı sürekli bir kabarma içinde olmakla birlikte özellikle istekleri karşılanmadığı zaman kolay huzursuzluk içine girebilirler.

a.Somatik özellikler:Bipolar hastaların uykusu klinik durumuna göre değişir.Depresyonda iken çok fazla uyuyabilirler.Manik dönemde hiç uyuyamadıkları ya da çok az uyudukları halde tam olarak istirahat ettiklerini belirtirler.Manik nöbet yoğunlaştıkça hastaların uykusuz geçen geceleri giderek artabilir ve bu durum da manik belirtilerin daha da ilerlemesine yol açar.Tersine bazı bipolar hastalarda bir gecelik uyku yosunluğu sonrası manik ya da hipomanik nöbet başlayabilir.

b.Davranışsal özellikler:Hastalar başlangıçta sosyal, dışa dönük, özgüvenli ve konuşkan olup durdurmak güç olabilir.Konuşmaları nükte, şaka ve uygunsuzluk doludur.Hastalar cinsel yönden aşırı uyarılmış, kontrolsüz, baştan çıkarıcı ve cinsel eyleme yönelik davranışlar gösterirler.Acil servislerde, renkli, parlak, uygunsuz giysiler içinde görülebilirler.Mani nöbeti yoğunlaştıkça konuşmalar yüksek sesli, hızlı ve müdahaleci olup takip etmek güçleşir ve giderek, huzursuz, saldırgan ve tehdit edici olabilir.

c.Bilişsel özellikler:Manik hastaların ilgisi kolayca dağılabilir.Fikir uçuşması ve düşüncedeki hızlanma nedeniyle düşünce akışını izlemek güçtür.Sıklıkla birbiriyle ilgisi olmayan kontrolsüz ve hızlanmış bir düşünce ve fikir akışı içinde görünürler.Hastalar ileri derece özgüven içinde olup politik, dini,cinsel ve kişisel konularla aşırı ilgi içindedirler.Açık bir büyüklük, uygunsuz ve artmış bir özgüven sergilerler.Yargılamaları belirgin olarak bozuk olup aşırı alışveriş etme,uygunsuz cinsel ilişkiler ve akılcı olmayan ticari yatırımlar yapabilirler.Şizofrenik hastalardakine benzememekle birlikte paranoya, sanrı ve varsanı gibi psikotik özelliklere de sıkça rastlanır.

d.İntihar riski:Bipolar hastalarda genel toplum ortalamasının 2-3 katına ulaşan ve ölümcül olan oldukça artmış bir intihar riski vardır.

2.Bipolar Bozukluk 2:Hipomanik nöbetler, manik belirtilere benzemekle birlikte aynı derecede belirti yoğunluğu ve sosyal bozulmaya yol açmazlar.Hipomanide çok konuşma, duygusal kabarma artmış güven duygusu olmakla birlikte genellikle psikotik belirtilere, düşüncede hızlanma ve belirgin psikomotor huzursuzluğa rastlanmaz.Bu nedenle de hipomanik hastalar kendilerini hasta olarak görmez ve genellikle belirtilerini önemsemeyip tedaviye direnç gösterirler.

3.Hızlı döngülü bipolar bozukluk:Tanım olarak hızlı döngülü bipolar hastalarda yılda dört ya da daha çok affektif (duygudurum) nöbeti ortaya çıkar.Hasta olarak kalma süresi daha uzun olup tedaviye daha dirençli bir gidiş gösterirler.Kadınlarda hızlı döngülü bipolar bozukluk artış gösterir.

Tedavi: Bipolar bozukluğun yönetilmesinde akut nöbetlerin tedavisi ve sürdürüm tedavisi yer alır.Akut bipolar nöbetler genellikle hemen belirtilerin kontrol altına alınmasını gerektirir ki bu da çoğunlukla psikofarmakolojik ajanların(ilaçların) kullanımı ile sağlanır.Bipolar bozukluğun sürdürüm tedavisinde daha sonraki olası nöbetlerden korunma ve hastalığın gidişinin dengelenmesi gerektiğinden lityum,valproik asit ya da karbamezapin kullanılır.Pek çok hasta ise tek ilaç tedavisinden çok bu ilaçları bir arada kullanırlar.

Diğer genel tedavi prensipleri ise dengeli uyku sağlanması ve duygu durumu bozucu etkenlerin giderilmesidir.Duygu durumunun dengesini bozucu ajanlar olarak kabul edilen[örn.Trsiklik antidepresanlar,steroidler,alkol,stimülanlar] belirlenmeli ve kullanımına son verilmelidir.

Lityum

Endikasyonları(kullanımalanları):Bipolar hastalarda lityum kullanımını gerektiren iki temel endikasyon vardır.[1]akut manik ya da hipomanik nöbetin yönetilmesi, ve[2]daha sonraki mani ve depresyon nöbetlerinin önlenmesi.Lityum ayrıca antideprasanların etkisini artırmak ya da güçlendirmede de etkilidir.

 

best wordpress themes - wordpress themes 2012 - wordpress travel themes